Voorkomen van discriminatie: vragen en antwoorden
Wat verstaan we onder discriminatie bij banken?
Discriminatie betekent dat mensen ongelijk worden behandeld op basis van persoonlijke kenmerken, zoals afkomst, religie, geslacht of nationaliteit.
Discriminatie kan direct, indirect of ervaren zijn. Hoewel dit het lastigst is om tegen te gaan, zijn banken zich bewust dat ook als regels neutraal lijken, het hun plicht is te voorkomen dat het effect voor sommige groepen nadelig uitpakt.
Waarom is dit onderwerp belangrijk?
Mensen moeten op een eerlijke, respectvolle en gelijkwaardige manier gebruik kunnen maken van producten en diensten van een bank. Bovendien is discriminatie bij wet verboden en schaadt het vertrouwen in banken. Banken zien het tegengaan van discriminatie daarom als een belangrijk thema passend bij hun maatschappelijk opgave.
Wat is het verschil tussen directe-, indirecte- en ervaren discriminatie?
Directe discriminatie
Directe discriminatie is wanneer iemand anders wordt behandeld dan een ander in een vergelijkbare situatie, puur vanwege een persoonlijk kenmerk, zoals afkomst, geslacht of leeftijd. Hierbij is het onderscheid direct en zichtbaar.
Indirecte discriminatie
Indirecte discriminatie ontstaat door regels, processen of werkwijzen die op het eerste gezicht neutraal lijken, maar in de praktijk bepaalde groepen harder raken dan anderen. Vaak gebeurt dit onbedoeld, bijvoorbeeld door vaste criteria of automatische processen.
Ervaren discriminatie
Ervaren discriminatie gaat over hoe iemand een situatie beleeft. Hierbij voelt iemand zich ongelijk of onrechtvaardig behandeld en ervaart diegene dat dit te maken heeft met wie hij of zij is, ook als dat niet zo bedoeld is. De ervaring en impact voor de betrokkene staan hierbij centraal.
Ervaren mensen discriminatie bij banken?
Ja. Uit de jaarlijkse onderzoeken van het Ministerie van Financiën blijkt dat klanten discriminatie kunnen ervaren, niet alleen bij klantonderzoeken die banken uitvoeren om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen maar bijvoorbeeld ook op grond van leeftijd of gender. Het gaat daarbij vaak niet om opzet, maar om onbedoelde effecten van processen en werkwijzen.
Waarom stellen banken soms veel vragen aan klanten?
Banken zijn wettelijk verplicht om misbruik van het financiële systeem te voorkomen, bijvoorbeeld via de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en sanctieregels.
Soms moeten banken daarom extra informatie opvragen. Dit gebeurt op basis van risico’s, niet op basis van wie iemand is.
Kan zo’n klantonderzoek als discriminerend voelen?
Ja, dat kan. Bijvoorbeeld als:
het onduidelijk is waarom vragen worden gesteld
communicatie moeilijk te begrijpen is
iemand vaker wordt benaderd dan anderen
Om dit te voorkomen werken banken aan duidelijke, respectvolle en toegankelijke communicatie.
Wat doen banken om discriminatie tegen te gaan?
Banken hebben de afgelopen jaren veel stappen gezet, onder andere door:
discriminatie expliciet als risico te erkennen
signalen en klachten beter te verzamelen
beleid en processen aan te passen
duidelijke uitgangspunten vast te leggen in een gezamenlijke NVB standaard non-discriminatie
Medewerkers niet alleen te trainen op bewustwording maar gericht op veranderingen in beleid in processen welke tot ander gedrag moet leiden
Wat is de ‘NVB standaard non-discriminatie’?
De NVB heeft samen met banken uitgangspunten opgesteld om discriminatie te voorkomen bij klantonderzoeken en sanctietoepassing.
Deze NVB Standaard helpt banken om:
risico’s op discriminatie te herkennen
proportioneel te handelen
dilemma's in de praktijk zorgvuldig af te wegen
oog te houden voor de menselijke maat
Elke bank blijft zelf verantwoordelijk voor de uitvoering.
Gebruiken banken persoonsgegevens zoals religie of afkomst?
Banken mogen geen bijzondere persoonsgegevens, zoals religie of etnische afkomst, gebruiken voor klantonderzoeken. In de regels en het beleid van banken is vastgelegd dat beslissingen worden genomen op basis van objectieve criteria, zoals gedrag en risico’s, en niet op basis van wie iemand is.
Wat doet de NVB om gelijke kansen voor vrouwelijke ondernemers te bevorderen?
De NVB zet zich samen met banken in voor gelijke kansen en het tegengaan van discriminatie, ook als het gaat om toegang tot ondernemerschap en financiering. Daarom was de NVB betrokken bij de oprichting van Code-V, een initiatief dat zich inzet voor een gelijkwaardig speelveld voor vrouwelijke en mannelijke ondernemers. Code-V brengt partijen uit de financiële sector, het bedrijfsleven en de overheid samen om belemmeringen weg te nemen en de toegang tot financiering voor vrouwelijke ondernemers te verbeteren. Want een economie waarin iedereen gelijke kansen heeft om te ondernemen, te groeien en financiering aan te trekken, draagt bij aan een sterkere economie voor iedereen.
Wat kan ik doen als ik mij gediscrimineerd voel door een bank?
Je kunt:
contact opnemen met je bank en om uitleg vragen
een klacht indienen bij de bank
als je er niet met je bank uitkomt; maak een melding bij Discriminatie.nl
Banken ontvangen graag signalen en klachten zodat deze actief gebruikt kunnen worden om dienstverlening te verbeteren. Met de informatie van dit soort signalen werken banken doorlopend aan het verbeteren van hun werkwijzen zodat deze zo worden ingericht dat discriminatie –ook onbedoeld- zoveel mogelijk wordt voorkomen.
