Circulaire economie: een pragmatische lobby voor een toekomstbestendig verdienvermogen
17 maart 2026
Circulariteit maakt ons weerbaarder, verankert ons toekomstig verdienvermogen en vermindert onze afhankelijkheid. Mooi meegenomen: we helpen ook nog eens bij het redden van onze aarde.
We leven in een wereld waarin het lineaire model – van grondstof, naar product, naar afval – de norm is. Het is efficiënt, overal beschikbaar en voor veel partijen financieel aantrekkelijk. Tegelijkertijd groeit het besef in de maatschappij, politiek en bank, dat dit model kwetsbaarheden creëert: afhankelijkheid van primaire grondstoffen, prijsvolatiliteit en maatschappelijke kosten die pas later zichtbaar worden. Een overstap naar de circulaire economie is dus geen idealistische discussie, maar een pragmatische, economische noodzaak.
Politieke verschuiving
Scherpe prijspieken in grondstoffen zijn geen incidenten, maar symptomen van schaarste en grondstoffen die worden ingezet als politiek machtsmiddel door sancties en handelsinterventies. In een economie waarin de meeste businesscases nog draaien op de garantie van beschikbaarheid van deze grondstoffen, raken deze risico’s direct de weerbaarheid van onze bedrijven, de toekomstbestendigheid van ons verdienvermogen én, in de toekomst, het kredietrisico op de balans van onze banken. Deze realiteit verklaart de politieke verschuiving op dit dossier.
In Den Haag gaat het dossier van het ‘milieuministerie’-I&W naar het Ministerie van Klimaat en Groene Groei (onder Economische Zaken). In Brussel verschuift circulariteit van ‘Green Deal’ naar essentieel onderdeel van de Clean Industrial Deal en naar de totstandkoming van de EU Circular Economy Act. Vanuit de bankensector kunnen we dat alleen maar toejuichen – de ruggengraat van een succesvolle circulaire economie zijn succesvolle circulaire ondernemers. Daarvoor moeten we deze beter financierbaar maken.
Hilde Sijbring
Beleidsadviseur Circulaire Economie
Nederlandse Vereniging van Banken
Remco López Antezana
Adviseur Public Affairs
Nederlandse Vereniging van Banken
Circulaire versus lineaire modellen
Want dat is het huidige probleem – vanuit bankenperspectief. De markt is nog niet klaar om circulaire businesscases eerlijk te laten concurreren met de lineaire tegenpool. Zo betalen lineaire producten nog niet hun ‘echte’ kosten zoals milieu- en maatschappelijke schade. Daardoor blijven lineaire modellen goedkoper, wat de vraag stimuleert en dus makkelijker financierbaar maakt, terwijl circulaire modellen hogere aanloopkosten hebben en meer onzekerheid kennen. Het resultaat is kapitaal-misallocatie: geld stroomt naar het risicovollere lineaire model, in plaats van naar de weerbaarheid.
De Nederlandse plasticrecyclingcrisis laat zien wat er gebeurt als je wél doelen zet, maar deze marktprikkels níet ondersteunt met beleid en normen/beprijzingen die de vraag stimuleren. De ondersteuning viel weg, lineair plastic was weer goedkoper, en de circulaire plasticmarkt stort in.
Gezamenlijk beleid is cruciaal
Als politiek ‘verdienvermogen’ zegt, vraagt dat dus om beleid dat de businesscase kantelt. Dat kan via prijsprikkels (grondstoffen/virgin gebruik zwaarder, arbeid/repair lichter), via normering (bijvoorbeeld verplicht aandeel recyclaat, ontwerp-eisen die reparatie en hergebruik mogelijk maken) en via stabiele vraag (publieke inkoop als launching customer). Cruciaal is ook harmonisatie: gefragmenteerde regels maken grensoverschrijdende circulaire ketens duur en risicovol. Duidelijke EU-brede spelregels verlagen compliancekosten en geven investeerders het langetermijnsignaal dat schaal loont. En dus niet alleen vanuit de beleidsmakers die zich bezighouden met milieu, maar júist met de beleidsmakers van Financiën, Economische Zaken en Fiscaliteit.
De vele voordelen van circulariteit
Onze oproep is dubbel: maak circulariteit economisch logisch (met prikkels, vraag en harmonisatie) én maak circulariteit financierbaar (met risicodeling en data). Dan wordt de circulaire economie niet het ‘duurzame dossier’ dat je erbij doet, maar de ruggengraat van een sterk Europa dat minder kwetsbaar is, meer waarde vasthoudt en zijn welvaart binnen grenzen organiseert.
We snappen de politieke realiteit: wie vandaag beleid wil maken, spreekt over concurrentiekracht, strategische autonomie en betaalbaarheid. En dat is geen frame, maar harde waarheid. Daarbij weten we wel: grondstoffenbeleid is klimaat- en biodiversiteitbeleid. Het is precies daarom dat circulariteit zo’n krachtig antwoord is: één set maatregelen, meerdere waarden. Circulariteit maakt ons weerbaarder, verankert ons toekomstig verdienvermogen en vermindert onze afhankelijkheid. Mooi meegenomen: we helpen ook nog eens bij het redden van onze aarde.
De NVB staat klaar om hierbij te ondersteunen, zowel in Den Haag als in Brussel. Stay tuned, op dinsdag 24 maart presenteren we ons uitgebreidere financiële perspectief op de Circular Economy Act, tijdens de week van de circulaire economie.
