Stel je voor dat iemand tegen je zegt: jij discrimineert…
20 maart 2026
Wat gebeurt er dan?
De meeste mensen schieten in de ontkenning, verdediging, uitleg of verontwaardiging. Dat is ook begrijpelijk. We weten tenslotte dat discriminatie niet mag. Het staat niet voor niets in het eerste artikel van onze Grondwet. Maar als we dit allemaal weten, hoe kan het dan dat discriminatie toch voorkomt? En belangrijker; wat doen we eraan?
Voor mij begint het antwoord bij luisteren. Niet meteen reageren, het ongemak met jezelf aangaan en werkelijk horen wat iemand meemaakt. In april 2024 gingen verschillende bankbestuurders precies dat gesprek aan. Open, eerlijk en in de setting van een moskee. Als sector willen banken er voor iedereen zijn in onze samenleving. Dit gesprek, de gesprekken die volgden en diverse onderzoeken maken duidelijk dat dit niet voor iedereen het geval is. Vanuit die realiteit werk ik bij de NVB samen met banken om discriminatie te voorkomen.
Omdat het op 21 maart de Internationale dag tegen racisme en discriminatie is, sta ik graag stil bij wat wij er als bankensector aan doen om discriminatie te voorkomen.
Voor discriminatie is in onze sector geen plaats maar dit waarmaken vraagt meer dan goede bedoelingen. Het mooie is dat ik in mijn werk zie dat dit niet alleen mooie woorden zijn. Iedere bank werkt op haar eigen manier aan verbetering. Samen werken we aan bredere en structurele oplossingen.
Anouk Ooms
Beleidsadviseur Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid
Nederlandse Vereniging van Banken
Waarde van een klacht
Toen de eerste signalen van mogelijke discriminatie kwamen, is een self-assessment van klachten gedaan. De uitkomsten weken af van het beeld dat de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme schetste. Je zou kunnen zeggen: een reflex van ontkenning.
Maar deze uitkomsten gaven juist een belangrijk inzicht. Als klachten niet binnenkomen, worden cruciale signalen gemist. Een klacht is namelijk een uitnodiging om te luisteren, om te begrijpen waar het misgaat en hoe dienstverlening beter kan. Tegelijkertijd kan een klacht indienen voor klanten zwaar zijn, zeker als je afhankelijk bent van een bank voor basisdiensten. Daarom werken we samen met Discriminatie.nl als onafhankelijk meldpunt.
We zien dat het aantal meldingen nog laag is. Maar elke negatieve ervaring verdient het om gehoord te worden. Niet alleen voor degene die het betreft, maar ook voor iedereen die in de toekomst in dezelfde situatie terecht kan komen.
Waar werkprocessen botsen met de praktijk
Processen en werkwijzen worden ontwikkeld om wetgeving en regels zorgvuldig uit te voeren. Daar zit de oprechte overtuiging in dat geen sprake mag zijn van discriminatie. Klachten en oordelen van het College voor de Rechten van de Mens helpen daarom om blinde vlekken zichtbaar te maken. Deze blinde vlekken ontstaan door aannames en patronen die we ons onbewust eigen hebben gemaakt. Dat heeft iedereen en juist dat maakt discriminatie zo'n ongemakkelijk onderwerp. Des te belangrijker dat onder ogen te zien.
Het afgelopen jaar hebben banken in verschillende workshops samengewerkt aan uitgangspunten om discriminatie te voorkomen in de uitvoering van de Wet ter voorkoming van witwassen en terrorisme financiering (Wwft) en de Sanctiewetgeving. Het resultaat is een standaard waarover we de komende maanden feedback verzamelen. Daarbij gaan we ook in gesprek met maatschappelijke organisaties. Zo zorgen we dat de verbeteringen aansluiten bij de werkelijkheid van klanten.
Discriminatie aanpakken doen we niet alleen
Discriminatie is een breed maatschappelijk probleem, dat voortdurende aandacht vraagt. In onze sector worden belangrijke stappen gezet. Maar we zijn er nog niet. Ik blijf me inzetten om bewustwording te vergroten, moeilijke gesprekken niet uit de weg te gaan en samen oplossingen te vinden die écht werken.
